Cây Đỏ là loài cây đặc hữu gắn bó lâu đời với vùng núi phía Đông Đắk Lắk, đặc biệt tập trung nhiều tại khu vực Sơn Xuân, xã Vân Hòa, tỉnh Đắk Lắk, trước đây thuộc huyện Sơn Hòa, tỉnh Phú Yên. Không chỉ mang vẻ đẹp riêng của núi rừng, cây đỏ còn trở thành một sản vật đặc trưng, góp phần tạo nên sức hút cho tuyến du lịch Cao nguyên Vân Hòa.

Quả đỏ có hình dáng khá giống trái dâu da ở miền Nam, nhưng kích thước lớn hơn. Khi còn non, quả mang màu tím thẫm; càng trưởng thành, màu sắc dần nhạt hơn rồi chuyển sang đỏ khi bắt đầu chín. Đến độ chín rộ, những chùm quả đỏ au nổi bật giữa tán lá xanh, tạo nên một khung cảnh vô cùng bắt mắt. Quả có vị chua nhẹ, ngọt thanh và mát, mang hương vị đặc trưng của núi rừng.

Chính vẻ đẹp độc đáo ấy đã biến những vườn đỏ ở Vân Hòa thành điểm check-in được nhiều du khách yêu thích. Đặc biệt, Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam vừa công nhận 3 cây dâu da đất (cây đỏ) tại thôn Lương Sơn, xã Vân Hòa là Cây Di sản Việt Nam. Đây không chỉ là sự ghi nhận giá trị của những cây cổ thụ, mà còn mở ra thêm tiềm năng để bảo tồn gắn với phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng một cách bền vững.

Mùa quả đỏ – mùa đẹp nhất của Vân Hòa

Cây đỏ thường ra hoa và đậu trái từ tháng Giêng đến tháng 6 âm lịch. Điều đặc biệt là quả có thể xuất hiện dày từ gốc, thân cây cho đến tận những cành cao trên ngọn. Khi còn nhỏ, quả mang màu tím thẫm, sau đó nhạt dần theo quá trình phát triển và chuyển sang màu đỏ khi bắt đầu chín.

Khoảng thời gian đẹp nhất của mùa quả đỏ thường kéo dài từ cuối tháng 7 đến cuối tháng 9 âm lịch. Đây là lúc những chùm quả chín đồng loạt khoác lên mình màu đỏ rực, nổi bật giữa màu xanh của núi rừng. Những vườn cây lúc này trở thành một bức tranh thiên nhiên đầy màu sắc, cũng là thời điểm thu hút đông du khách đến tham quan, chụp ảnh và trải nghiệm.

Đặc biệt, vào dịp Quốc khánh 2/9, khi mùa quả đỏ đang vào độ đẹp nhất, lượng du khách tìm về Vân Hòa thường tăng cao. Với những ai yêu thích khám phá thiên nhiên và trải nghiệm những sản vật địa phương, đây là khoảng thời gian lý tưởng để ghé thăm các vườn đỏ.

Những cây đỏ hàng trăm năm tuổi

Riêng tại thôn Lương Sơn hiện có hơn 650 cây đỏ, trong đó nhiều cây có tuổi đời từ 50 đến 99 năm, đặc biệt có 8 cây trên 100 năm tuổi.

Trong số đó, 3 cây đỏ tiêu biểu vừa được công nhận là Cây Di sản Việt Nam, gồm: một cây khoảng 210 năm tuổi tại vườn đỏ Bà Mười; một cây khoảng 200 năm tuổi tại vườn đỏ Bốn Cư; và một cây khoảng 100 năm tuổi tại vườn đỏ Bốn Phương.

Những cây cổ thụ này không chỉ có giá trị về mặt sinh học mà còn gắn liền với đời sống, ký ức và sinh kế của nhiều thế hệ người dân địa phương. Qua hàng trăm năm, cây vẫn âm thầm sinh trưởng, ra hoa, kết trái và trở thành một phần không thể thiếu trong cảnh quan cũng như đời sống văn hóa của vùng đất Vân Hòa.

Trải nghiệm vườn đỏ – thưởng thức hương vị núi rừng

Đến các vườn đỏ ở Lương Sơn, du khách có thể tự mình khám phá những tán cây trĩu quả, chụp những bức ảnh giữa sắc đỏ nổi bật của mùa chín và thưởng thức ngay những trái đỏ tươi tại vườn.

Không chỉ có trái cây, một số chủ vườn còn chế biến rượu đỏ và các loại rượu ngâm từ trái cây rừng để du khách thưởng thức. Nếu có nhu cầu, du khách cũng có thể đặt các món ăn mang đậm hương vị địa phương, được chế biến từ những nguyên liệu quen thuộc của vùng cao nguyên.

Trong đó có thể kể đến gạo lúa rẫy, canh gà lá dít, canh lá giang, gà kho mắm thơm và nhiều món ăn dân dã khác. Những món ăn mộc mạc, nguyên liệu gần gũi cùng không gian vườn cây giữa núi rừng tạo nên một trải nghiệm rất riêng, khó tìm thấy ở những điểm du lịch thông thường.

Sắc đỏ góp phần làm nên sức hút Cao nguyên Vân Hòa

Trong những năm gần đây, cây đỏ ngày càng trở thành một điểm nhấn đặc biệt trên hành trình khám phá Cao nguyên Vân Hòa. Từ một loài cây gắn bó với đời sống sản xuất của người dân, những vườn đỏ nay đã trở thành không gian trải nghiệm, tham quan và check-in hấp dẫn đối với du khách.

Sự phát triển của du lịch vườn đỏ cũng góp phần tạo thêm sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân địa phương, đồng thời khuyến khích cộng đồng gìn giữ những cây cổ thụ và cảnh quan tự nhiên vốn có.

Đặc biệt, việc 3 cây đỏ được công nhận là Cây Di sản Việt Nam càng làm tăng giá trị của quần thể cây đỏ tại Lương Sơn. Đây có thể trở thành nền tảng để địa phương xây dựng những sản phẩm du lịch gắn với thiên nhiên, văn hóa bản địa và câu chuyện về những cây cổ thụ hàng trăm năm tuổi.

Cây đỏ không chỉ là một loài cây đặc trưng của vùng núi Sơn Xuân, Cao nguyên Vân Hòa, mà còn là một phần ký ức và niềm tự hào của người dân nơi đây. Mỗi mùa quả chín, sắc đỏ lại phủ lên những khu vườn giữa đại ngàn, tạo nên một vẻ đẹp vừa mộc mạc, vừa độc đáo.

Nếu có dịp đến Cao nguyên Vân Hòa vào mùa quả chín, hãy dành thời gian ghé thăm những vườn đỏ ở Lương Sơn, tận mắt ngắm những cây cổ thụ hàng trăm năm tuổi, thưởng thức vị quả đỏ thanh mát và lắng nghe câu chuyện về loài cây đã gắn bó với vùng đất này qua bao thế hệ.