Tọa lạc trên cao nguyên Vân Hòa thơ mộng, nơi đây thường được ví như “Đà Lạt thứ hai” của Phú Yên – Đông Đắk Lắk, mở ra tiềm năng lớn cho phát triển du lịch nghỉ dưỡng, sinh thái và trải nghiệm. Vân Hòa còn có căn cứ quan trọng trong kháng chiến chống Mỹ với nhiều địa danh lịch sử tiêu biểu như Nhà thờ Bác Hồ, Hội trường Mùa Xuân… – tất cả đều thuộc cụm Di tích lịch sử cấp quốc gia. Bên cạnh đó, Vân Hòa còn là mái nhà chung của nhiều dân tộc anh em như Kinh, Chăm Hroi, Tày, Dao, Ba Na… cùng sinh sống hòa thuận, tạo nên một bức tranh văn hóa đa sắc màu, đậm đà bản sắc.

Tổng quan hành chính

Xã Vân Hòa, tỉnh Đắk Lắk, được thành lập vào năm 2025 trên cơ sở sáp nhập ba xã Sơn Định, Sơn Long và Sơn Xuân của huyện Sơn Hòa (Phú Yên cũ). Sau khi hợp nhất, xã có diện tích hơn 15.123 ha, dân số trên 6.600 người – là một trong những địa phương có quy mô rộng lớn và điều kiện tự nhiên thuận lợi của khu vực. Ủy ban nhân dân và Trung tâm hành chính công đặt tại trụ sở xã Sơn Long cũ; Đảng ủy và Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã đặt tại xã Sơn Định cũ.

Về vị trí địa lý: Phía Đông giáp xã Tuy An Nam, Phú Hòa 2 và một phần Tuy An Tây, Phía Tây giáp Tây Sơn, Phía Nam giáp Phú Hòa 1 và Sơn Hòa, Phía Bắc giáp Xuân Phước.

Khu vực trung tâm – nhịp sống sôi động giữa cao nguyên Vân Hòa

Trung tâm của xã là khu vực Sơn Long trước đây – nơi tập trung đông dân cư, hạ tầng tương đối hoàn chỉnh. Điểm nhấn đặc biệt của khu vực này chính là hai hồ nước tự nhiên tuyệt đẹp: hồ Vân Hòa và hồ Suối Phèn. Du khách khi đến đây có thể ghé thăm những điểm đến hấp dẫn như Long Vân Garden, Bi Bi Farm hay Làng Mây – những mô hình kết hợp giữa nông nghiệp, du lịch và trải nghiệm.

Người dân Vân Hòa chủ yếu sống bằng nông nghiệp với các loại cây trồng như mít, chuối, mía, sắn, keo, cao su, cà phê, hồ tiêu… Đến với Vân Hòa, du khách phải thử các món đặc sản dân dã như gà kho mắm thơm, gà nấu giang, lá dít.

Trường THCS & THPT Nguyễn Bá Ngọc được thành lập theo Quyết định số 1334/QĐ-UBND ngày 30/7/2007 của UBND tỉnh Phú Yên, trên cơ sở phát triển từ Trường THCS Nguyễn Bá Ngọc (thành lập năm 2003). Trải qua nhiều năm xây dựng và trưởng thành, nơi đây đã trở thành cái nôi đào tạo, chắp cánh tri thức cho nhiều thế hệ học sinh tại xã Vân Hòa và các khu vực lân cận. Ngôi trường còn gây ấn tượng bởi không gian xanh – sạch – đẹp, với những hàng cây cổ thụ tỏa bóng mát khắp sân trường, tạo nên một môi trường học tập trong lành và đầy cảm hứng.

Phía Nam – mùa đỏ rực rỡ hút khách

Khu vực phía Nam (xã Sơn Xuân cũ) nổi tiếng với những vườn “cây đỏ” độc đáo – loài cây có trái mọc dày từ gốc đến ngọn, khi chín chuyển sang màu đỏ rực, tạo nên khung cảnh cực kỳ ấn tượng.

Vào mùa đỏ chín, đặc biệt dịp lễ 2/9, nơi đây thu hút hàng chục nghìn lượt du khách đến tham quan, chụp ảnh. Không chỉ dừng lại ở check-in, khu vực này đang phát triển theo hướng làng du lịch cộng đồng, cung cấp các dịch vụ ăn uống, trải nghiệm, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.

Hồ Suối Phèn – viên ngọc xanh giữa đại ngàn

Được xây dựng từ năm 1987, hồ Suối Phèn có dung tích khoảng 513.000m³, từng phục vụ tưới tiêu cho nông trường cà phê Vân Hòa. Ngày nay, nơi đây trở thành điểm đến lý tưởng với làn nước trong xanh, không gian yên bình, bao quanh bởi rừng cây và mây trời. Khu vực này khá sôi động với nhiều điểm vui chơi, check-in như Long Vân Garden- vườn hoa và khu vui chơi giải trí, Bi Bi Farm – trang trại thủy canh kết hợp du lịch, cùng các quán ăn phục vụ đặc sản địa phương.

Hồ Vân Hòa – dấu ấn của thời gian và ký ức

Hồ Vân Hòa có sức chứa khoảng 800.000m³, đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nước tưới cho toàn vùng. Nhờ nguồn nước từ các dãy núi xung quanh, nước hồ quanh năm đầy ắp, hiếm khi cạn. Một điểm đặc biệt là dòng nước tràn qua đập, chảy ngang qua tuyến đường chính, tạo nên khung cảnh rất riêng – vừa thơ mộng vừa sống động.

Ngay gần đó là ngã ba Vân Hòa – từng là trung tâm giao thương sầm uất một thời với chợ Đồn nổi tiếng. Dân gian vẫn còn lưu truyền câu ca:

Chợ Đồn mỗi tháng chín phiên

Gặp nhau chi nữa để phiền cho nhau

Chợ Đồn phiên họp người đông

Thấy thơm, thấy mít sao không thấy nàng…