Tọa lạc bên sườn phía tây của cao nguyên Vân Hòa, xã Tây Sơn sở hữu địa hình đồi núi đặc trưng, từng là căn cứ địa cách mạng trong kháng chiến chống Mỹ. Tây Sơn nằm dọc quốc lộ 19C, kết nối thuận lợi đến các xã Vân Hòa, Xuân Phước, Phú Mỡ, Sơn Hòa và phía tây tỉnh Gia Lai. Nơi đây là mái nhà chung của nhiều dân tộc anh em như Kinh, Chăm Hroi, Ba Na, Ê Đê, Tày, Thái,.. cùng sinh sống, tạo nên bức tranh văn hóa đa dạng, tiềm năng phát triển du lịch sinh thái, trải nghiệm văn hóa cộng đồng.

Xã Tây Sơn, tỉnh Đắk Lắk được thành lập trên cơ sở sáp nhập 03 xã Sơn Hội, Cà Lúi và Phước Tân của huyện Sơn Hòa, tỉnh Phú Yên trước đây. Xã có diện tích hơn 335 km² và dân số khoảng 10.200 người. ủy ban và trung tâm phục vụ hành chính công được đặt tại ủy ban xã Sơn Hội cũ.

Về vị trí địa lý, Tây Sơn nằm phía tây cao nguyên Vân Hòa, địa hình đồi núi cao hơn 200m so với mực nước biển. Phía Đông giáp xã Vân Hòa và xã Xuân Phước; Phía Nam giáp xã Sơn Hòa và xã Suối Trai; Phía Bắc giáp xã Phú Mỡ, Phía Tây giáp tỉnh Gia Lai.

Vùng đất cửa ngõ kết nối miền núi phía Tây

khu vực trung tâm là xã Sơn Hội cũ, từ lâu đã hình thành các hoạt động giao thương, mua bán và là nơi tập trung nhiều công trình công cộng phục vụ đời sống người dân. Đây là đầu mối giao thông quan trọng kết nối các khu vực Cà Lúi, Phước Tân, Vân Hòa, Phú Mỡ và Củng Sơn. Điểm nhấn nổi bật nhất là Nhà thờ Trà Kê – công trình tôn giáo có lịch sử lâu đời của vùng miền núi Sơn Hòa. Với kiến trúc hài hòa giữa không gian núi rừng và nét đẹp truyền thống Công giáo, nhà thờ không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng mà còn là điểm đến văn hóa, du lịch tâm linh quen thuộc của người dân và du khách thập phương.

Phước Tân – vùng đất của đồng bào Chăm Hroi và những cánh rừng đại ngàn

Phía Bắc là khu vực Phước Tân cũ, nơi tiếp giáp với xã Phú Mỡ và tỉnh Gia Lai. Đây là địa bàn sinh sống lâu đời của đồng bào Ê Đê, Chăm Hroi và Ba Na, những cộng đồng còn lưu giữ nhiều nét văn hóa truyền thống đặc sắc.

Đồng bào nơi đây vẫn gìn giữ nhiều phong tục tập quán truyền thống như lễ đâm trâu, lễ bỏ mả, các nghi thức nông nghiệp gắn với vòng đời cây lúa và hệ thống văn hóa dân gian phong phú. Âm thanh cồng chiêng, tiếng trống đôi, những điệu múa truyền thống cùng các câu chuyện sử thi đã trở thành tài sản văn hóa quý giá của địa phương. Đây cũng là nguồn tài nguyên đặc biệt để phát triển du lịch văn hóa cộng đồng trong tương lai.

Phước Tân còn sở hữu diện tích rừng tự nhiên khá lớn, nhiều suối nguồn và cảnh quan còn giữ được nét hoang sơ. Những cánh rừng xanh không chỉ là nguồn sinh kế của người dân mà còn góp phần bảo vệ môi trường sinh thái và điều hòa nguồn nước cho khu vực hạ lưu.

Cà Lúi – vùng đất cách mạng giữa núi rừng Sơn Hòa

Nhắc đến Tây Sơn không thể không nhắc đến Cà Lúi, một trong những địa phương giàu truyền thống cách mạng của vùng Tây Sơn Hòa.

Trong những năm kháng chiến, địa hình hiểm trở cùng sự che chở của núi rừng đã giúp nơi đây trở thành căn cứ hoạt động của lực lượng cách mạng. Đồng bào các dân tộc đã một lòng theo Đảng, góp sức người, sức của cho công cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc.

Ngày nay, Cà Lúi vẫn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Chăm Hroi và Ba Na. Những ngôi nhà sàn, tiếng cồng chiêng vang vọng trong các dịp lễ hội và nét sinh hoạt cộng đồng đặc trưng tạo nên sức hấp dẫn riêng cho vùng đất này.

Hướng tới tương lai phát triển bền vững

Từ một vùng đất giàu truyền thống lịch sử và bản sắc văn hóa, Tây Sơn đang từng bước phát huy lợi thế về nông nghiệp, lâm nghiệp, du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng. Những tuyến đường ngày càng được đầu tư hoàn thiện đã giúp việc kết nối giữa miền núi và đồng bằng trở nên thuận lợi hơn.

Với sự hòa quyện giữa thiên nhiên hùng vĩ, truyền thống cách mạng, bản sắc văn hóa Chăm Hroi đặc sắc cùng tinh thần đoàn kết của các dân tộc anh em, Tây Sơn đang trở thành một điểm sáng mới trên hành trình khám phá vùng đất phía Tây tỉnh Đắk Lắk hôm nay.